مِائَتَيْنِ » « 1 » ؛ « اگر از شما ، بيست نفر با استقامت باشند ، بر دويست نفر چيره گردند » ؛ يعنى يك در برابر ده . سپس اين حكم با يك در برابر دو ، نسخ گرديد : « الْآنَ خَفَّفَ اللَّهُ عَنْكُمْ وَ عَلِمَ أَنَّ فِيكُمْ ضَعْفاً فَإِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ مِائَةٌ صابِرَةٌ يَغْلِبُوا مِائَتَيْنِ » « 2 » ؛ « اكنون خدا بر شما تخفيف داد و معلوم داشت كه در شما ضعفى هست ، پس اگر از [ ميان ] شما ، صد تن با استقامت باشند ، بر دويست تن پيروز گردند . » استاد خوئى - طاب ثراه - وقوع نسخ بين اين دو آيه را انكار كرده است ؛ زيرا بين نزول آن دو ، فاصله‌اى وجود ندارد و سياق هم بر نزول دفعى آنها گواهى مىدهد . او مىگويد : « اثبات نسخ ، متوقف بر اثبات جدايىِ نزول دو آيه و اثبات نزول دومى پس از عمل به اولى است ؛ تا نسخ پيش از فرارسيدن زمان حاجت ، لازم نيايد ؛ و گرنه تشريع اول ، لغو خواهد بود . . . افزون بر اين ، سياق دو آيه ، بهترين گواه بر نزول يك‌بارهء آنهاست . » « 3 » از اين رو ايشان بر اين باور است كه آيهء نخست ، پابرجا و حكم آن ، استحبابى است . ليك آن بزرگوار سند برداشت اخير خود و چگونگى دلالت سياق بر پيوستگى نزول و فاصله نداشتن نزول دو آيه را ياد نكرده است . از اين رو سياق ، عكس مطلب ياد شده را مىرساند ؛ چرا كه آيهء « الْآنَ خَفَّفَ اللَّهُ عَنْكُمْ وَ عَلِمَ أَنَّ فِيكُمْ ضَعْفاً » به روشنى ، بر تأخّر نزول آيهء دوم نسبت به آيهء نخست ، آن هم با فاصله‌اى كه چه بسا ، كوتاه هم نبوده است ، دلالت مىكند ؛ فاصله‌اى كه در طول آن ، تجربهء سختى بر مسلمانان گذشت و ناتوانى وسستى آنان نسبت به تكليف نخست نمايان گشت . واژهء « الآن » به وضوح ، بر وجود اين فاصله دلالت مىكند كه اگر نمىبود ، اين واژه جايگاهى نداشت . هم‌چنين كاربرد عبارت « تخفيف » دلالت بر

--> ( 1 ) . انفال ( 8 ) 65 . ( 2 ) . انفال ( 8 ) 66 . ( 3 ) . البيان ، ص 375 .